Phân tích - Bình Luận
Các điểm yếu của quân đội Trung Quốc và ván cờ Đông Á
05:52 | 02/11/2014
Dưới con mắt của nhà phân tích người Nhật Mizokami, quân đội Trung Quốc chỉ là một con rồng giấy.

Trung Quốc đang vươn mình mạnh mẽ và muốn gây ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên có nhiều trở ngại khiến họ không dễ dàng đạt được tham vọng này. Tác giả gốc Nhật Kyle Mizokami đã đăng tải trên internet bài viết sâu lý giải vì sao về mặt quốc phòng, Trung Quốc lại được ông xem chỉ là một con rồng giấy.

Dưới đây là phần lược dịch nhận định của Mizokami về các trở ngại khiến cho Trung Quốc không dễ triển khai sức mạnh quân sự ra bên ngoài với tư cách đại cường quốc.

Sau nhiều thập kỷ phát triển 2 con số, ngày nay Trung Quốc đã là nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới. Cùng với đó, chi phí quốc phòng của Trung Quốc đã tăng 10 lần trong 25 năm. Bắc Kinh hiện đang xây dựng một lực lượng hải quân nước xanh mạnh mẽ, phát triển chiến đấu cơ tàng hình, và đang thận trọng thử nghiệm các hoạt động gìn giữ hòa bình và viễn chinh.

Việc Trung Quốc xây dựng thực lực quân sự cùng với chính sách đối ngoại ngày càng “rắn” của nước này đã khiến cho phương Tây ngày càng cảnh giác. Một số nhà hoạch định chính sách của Mỹ coi Bắc Kinh là “đối thủ gần ngang cơ” duy nhất của Washington. Nói cách khác, họ coi Trung Quốc là quốc gia duy nhất có sức mạnh quân sự đủ để đánh bại Mỹ trong một số trường hợp nhất định.

Chiến hạm Nga và Trung Quốc tập trận chung (ảnh: Internet Trung Quốc)
Tuy nhiên, phương Tây đã sai. Thậm chí ngay cả sau nhiều thập niên tái vũ trang sâu rộng, Trung Quốc vẫn chỉ là một con rồng giấy, giống như ông Mao Trạch Đông từng coi nước Mỹ là một chú hổ giấy.

(Nguyên văn hồi năm 1956, Mao Chủ tịch của Trung Quốc đã đánh giá về nước Mỹ như sau: “Bề ngoài nó rất hùng mạnh, nhưng trên thực tế nó chẳng có gì phải sợ cả - nó chỉ là một con hổ giấy”.)

Ngân sách quốc phòng Trung Quốc tăng không ngừng ở mức hai con số năm này qua năm khác. Tuy nhiên, lạm phát đã trung hòa bớt nhiều phần trong sự tăng trưởng đầu tư đó. Đã vậy, cả lục quân, hải quân, không quân và tên lửa chiến lược của Trung Quốc đều đã bị tổn hại nhiều do nạn tham nhũng. Vũ khí của các quân chủng này nhìn chung đều thua xa vũ khí tương ứng của phương Tây.

Về mặt công nghệ, đúng là Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đang từng bước mạnh lên. Nhưng điều đó không có nghĩa Bắc Kinh có thể huy động quân đội mình cho các sứ mệnh toàn cầu.

Vị trí bất lợi

Cũng giống Nga, Trung Quốc có đường biên giới dài và tiếp giáp với rất nhiều quốc gia, trong đó có những quốc gia ít nhiều trong tình trạng bất ổn như Pakistan, Afghanistan, Myanmar hay Triều Tiên, hoặc các quốc gia có va chạm biên giới trên bộ với nước này như Ấn Độ, Bhutan. Trong 14 quốc gia chung biên giới với Trung Quốc, có tới 2 nước sở hữu vũ khí hạt nhân, đó là Pakistan và Triều Tiên.

Riêng tình hình Triều Tiên rất khó đoán định. Khi xảy ra biến cố, có khả năng nhiều triệu người Triều Tiên sẽ vượt biên giới đổ vào Trung Quốc. Đã rò rỉ các thông tin về phương án dự phòng của quân đội Trung Quốc (PLA), trong đó PLA sẽ được đưa vào Triều Tiên để lập vùng đệm. Phản ứng trước các tiết lộ này, Bình Nhưỡng đã ít nhiều thay đổi thái độ với Bắc Kinh.

Gần như hoàn toàn đơn côi

Về cơ bản, Trung Quốc thiếu vắng các đồng minh thực sự và đáng tin cậy. Riêng ở vùng Thái Bình Dương, nước Mỹ có thể dựa vào Nhật Bản, Đài Loan, Australia, Hàn Quốc, New Zealand, và Philippines với tư cách là các đồng minh thân cận, cũng như duy trì mối quan hệ thân thiện với các nước khác bao gồm Malaysia, Việt Nam và Indonesia.

Trong khi đó, danh sách các đồng minh của Trung Quốc ở Thái Bình Dương lại rất ngắn, chỉ có… nước Nga. Trên phạm vi toàn cầu, Trung Quốc có thêm một số đồng minh là Pakistan, Zimbabwe, Kyrgyzstan, Tajikistan, và Uzbekistan. Nhiều nước trong số này đang vật lộn với những vấn đề nội bộ.

Bắc Kinh bắt tay với các nước này nhằm kiềm chế họ. Tuy nhiên, việc này chỉ có hiệu quả trong trường hợp Pakistan chứ không phải Triều Tiên. Ở Myanmar, Trung Quốc cố thân mật với chính quyền quân sự tại đó, nhưng rồi đột nhiên Myanmar tiến hành hàng loạt cải cách dân chủ và mở rộng quan hệ với cả phương Tây và Nhật Bản.

Quan hệ giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á và Nhật Bản cũng không được tốt đẹp cho lắm, đặc biệt là sau những hành động gây hấn trên Biển Hoa Đông và Biển Đông cùng với việc Trung Quốc tuyên bố nhận chủ quyền đối với 90% diện tích Biển Đông.


Quan hệ ngoại giao ảnh hưởng tới vị thế quân sự quốc tế. Trong khi hải quân Mỹ có thể đi khắp Thái Bình Dương và có thể ghé thăm hàng chục cảng, thì chiến hạm Trung Quốc chỉ có thể đi ven bên ngoài hải phận của mình. Ngoài cảng Vladivostok của Nga, hải quân Trung Quốc không có nơi nào xa khác để tới.

Về mặt chiến lược, rõ ràng Trung Quốc ở vào thế bất lợi rất lớn. Bắc Kinh không có đồng minh cung cấp căn cứ, chia sẻ gánh nặng, chia sẻ thông tin tình báo hoặc chí ý là động viên về tinh thần.

Lạm phát ‘ăn mòn’ vũ khí

Kể từ năm 1990, chi phí quốc phòng Trung Quốc đã tăng ít nhất 10% mỗi năm. Kết quả, sau 24 năm, chi phí quân sự của nước này đã tăng tổng cộng là 10 lần.

Nhưng nếu tính đến lạm phát, thì mức tăng thực sự của Trung Quốc trong chi phí quốc phòng chỉ là một con số mỗi năm.

Nhìn lại lịch sử, vào năm 1989, quân Giải phóng Trung Quốc có 3,9 triệu quân nhân nhận lương, đa phần trong đó là bộ binh thiếu phương tiện và vũ khí hiện đại. Xe tăng chủ công của lục quân Trung Quốc là phiên bản chiếc T-55 có từ những năm 1950.

Tàu ngầm Trung Quốc (ảnh: Getty)
Không quân và hải quân Trung Quốc chỉ có khả năng phòng thủ ven biển. Trung Quốc có một tàu ngầm tên lửa hạt nhân duy nhất, mà nghe nói tàu này đã bị bắt lửa và chìm trong cảng.

Trung Quốc khi ấy là một nước nghèo. GDP của nó là 451 tỷ USD so với 8.840 tỷ của Mỹ cùng thời điểm. Năm đó, Bắc Kinh chi 18,83 tỷ USD cho quốc phòng.


Vào thời điểm năm 1989, nếu tính bình quân, chi phí quốc phòng trên mỗi người lính Trung Quốc là 4.615 USD, còn con số tương ứng của Mỹ là 246.000 USD.

Cuối thập niên 1980, học thuyết quân sự của Trung Quốc vẫn nhấn mạnh đến “Chiến tranh Nhân dân”. Theo học thuyết phòng thủ này, đối phương sẽ được nhử sâu vào trong nội địa và bị tiêu diệt bằng chiến tranh chính quy và chiến tranh du kích.

Nhưng đến năm 1991, Bắc Kinh hãi hùng theo dõi những diễn biến mới ở Iraq và Kuwait. Khi ấy, liên minh do Mỹ dẫn đầu đã đập tan quân đội của ông Saddam Hussein và đánh bật nó ra khỏi lãnh thổ Kuwait. Một chiến dịch không kích kéo dài vài tuần và một cuộc tiến công trên bộ trong chỉ có 100 tiếng đồng hồ đã phá hủy một lực lượng Iraq áp đảo về số lượng.

Bắc Kinh có nhiều việc phải làm để cải cách quân đội. Nhưng việc này cần tiền. May là kinh tế Trung Quốc tăng trưởng mạnh nên họ có thể dành một phần đáng kể thu nhập của mình cho quốc phòng.

An ninh nội địa bất ổn

Theo một số tính toán, năm 2013 Trung Quốc chi cho “an ninh công cộng” còn nhiều hơn cả cho quốc phòng đối ngoại.

Điều này cho thấy Trung Quốc đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề an ninh nội địa, như các cuộc bạo động bắt nguồn từ môi trường ô nhiễm nặng nề, lạm dụng sức lao động, tham nhũng, nạn “chiếm đất”… Các điểm nóng mà Trung Quốc phải đối mặt bao gồm vùng Tây Tạng, hay vùng Tân Cương, nơi người Duy Ngô Nhĩ phẫn uất với làn sóng người Hán đến định cư.

Dưới tình cảnh hiện nay, Trung Quốc không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc chi nhiều hơn cho an ninh công cộng, và do đó làm ảnh hưởng đến sức mạnh quốc phòng đối ngoại của nước này.

Căn bệnh tham nhũng trầm kha

Tham nhũng là một vấn đề lớn và khá mập mờ trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Hoa. Các quan chức bán tài sản nhà nước để tư lợi. Các nhà thầu tính thêm phí phát sinh cho các công việc dưới chuẩn. Nạn “bằng hữu trị” – đưa bạn bè thân vào các vị trí quản lý, dẫn tới việc thăng cấp cho những cá nhân thiếu năng lực.

Trước đây, trong nhiều năm, PLA “tăng gia” bằng cách trồng trọt và chăn nuôi gia súc. Khi kinh tế Trung Quốc cất cánh, các nỗ lực này chuyển thành các doanh nghiệp. Bên cạnh việc trồng trọt, PLA còn kinh doanh thêm khách sạn, rạp hát, quán bar…

Năm 1998 Đảng Cộng sản Trung Quốc ra lệnh cho PLA phải cắt đứt quan hệ với các doanh nghiệp thương mại nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu. Một đơn vị bộ binh giờ không còn phải nuôi lợn nữa – bản thân ngân sách quốc phòng đã đủ đáp ứng nhu cầu lương thực của binh lính.

Tướng Từ Tài Hậu, nguyên Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc hồi năm 2009, trong chuyến thăm Lầu Năm Góc  (ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ). Ông Từ bị tố là đại quan tham trong quân đội Trung Quốc
Nhưng thay vì đóng cửa các doanh nghiệp quốc phòng, các lãnh đạo tham nhũng trong quân đội lại chuyển sang kinh doanh chui và cố gắng che đậy các doanh nghiệp ngầm này.

Trò phi pháp bán “biển số xe quân sự” cho các cá nhân dân sự giàu có là một nghề hốt bạc. Những người mang biển quân sự - vốn chỉ có mối liên hệ hời hợt với quân đội - lắp đèn đỏ và còi hú lên xe hơi của mình rồi phóng qua dòng xe cộ đông đúc trên phố. Ngoài ra những người đi xe biển quân sự còn hay được hưởng quyền xài xăng miễn phí.

Nan buôn “biển đỏ” tệ hại tới mức vào năm 2013, PLA cấm các loại xe nhập khẩu đắt tiền như là Mercedes-Benz, BMW, Porsche, và Bentley được cấp biển quân sự.

Thi thoảng Bắc Kinh lại ra tay trị tội các sĩ quan tham nhũng. Hồi năm 2007, một thẩm phán đã tuyên án tử hình tạm hoãn đối với phó đô đốc Wang Shouye vì đã biển thủ 25 triệu USD công quỹ PLA.

Với tư cách là Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần của PLA, ông Wang ở vào thế được quyền phê chuẩn việc cấp nhà ở quân sự. Chính phủ đã kết tội ông Wang nhận lại quả từ các nhà thầu.

Cảnh sát đã bắt giữ Wang vào năm 2006 sau khi vị lãnh đạo này từ chối yêu cầu bao tiền cho một trong nhiều cô bồ của ông này. Các điều tra viên phát hiện hơn 8 triệu USD giấu trong lò vi sóng và tủ lạnh bên trong nhà của Wang ở Bắc Kinh và Nam Kinh cùng 2,5 triệu USD khác nữa trong một chiếc máy giặt. Ngoài ra còn có chứng cớ về một khoản tiền 8 triệu USD “thụt két” nữa trong các tài khoản ngân hàng của Wang.

Hồi tháng 3/2014, cảnh sát bắt giữ cựu tướng Từ Tài Hậu từng là ủy viên Quân ủy Trung ương với cáo buộc ông ta kiếm hàng triệu USD từ việc bán “cấp bậc”. Giai đoạn 2004-2013, ông Từ phụ trách việc bổ nhiệm sĩ quan cấp cao trong lục quân.

Không biết chính xác Từ kiếm được bao tiền. Chỉ biết người phó của ông này là tướng Cốc Tuấn Sơn – hiện cũng bị bắt và điều tra, đã tặng con gái ông Từ một thẻ debit trị giá 3,2 triệu USD làm quà cưới.

Theo các báo cáo, tướng Cốc đã bán hàng trăm “lon” quân sự. Một nguồn tin nói với Reuters: “Nếu một vị đại tá không thuộc diện thăng cấp, muốn trở thành thiếu tướng thì phải chi tới 4,8 triệu USD”.

Trong đa phần các quân đội chuyên nghiệp, những khoản hối lộ như thế này không đáng với những gì thu lại được. Nhưng trong trường hợp của Quân Giải phóng Trung Quốc, đây được coi là một khoản đầu tư. Cấp bậc càng cao thì càng có nhiều cơ hội “làm giàu”.


Daniel Hartnett, một chuyên gia phân tích của công ty CAN cho biết, tham nhũng có thể phá hại năng lực quân sự của PLA.

Ông nói: “Nếu các sĩ quan mải mua chức vụ, như các cáo buộc xuất hiện gần đây, điều đó có nghĩa rằng những ai có năng lực và nên được thăng tiến thì có thể không được thăng tiến, còn những ai sắp được thăng tiến thì không nhất thiết phải là nhờ năng lực”.

Tham nhũng có thể làm tổn hại PLA theo cách khác.

Harnett phân tích: “Việc mua hàng cho PLA nhiều khi không xuất phát từ lợi ích tối thượng của PLA. Người ta có thể mua một đồ nào đó rồi nhận lại quả, thậm chí ngay cả khi hàng đó có chất lượng thấp hoặc không cần thiết”.

Tham nhũng có thể gây chia rẽ giữa người dân Trung Quốc và PLA. “Nếu quân đội được xem là một thể chế tham nhũng, giống như hồi đầu thập niên 1980, thì sự ủng hộ nói chung dành cho PLA có thể bị suy giảm”. “Điều này hoàn toàn đi ngược lại hình ảnh mà quân đội vẫn tự xây dựng về mình đó là danh dự, thanh liêm”.

Tinh thần của giới sĩ quan PLA đã sụt giảm đáng kể sau vụ scandal Cốc Tuấn Sơn. Theo Reuters, “nhiều sĩ quan lo sợ bị trừng phạt. Còn những người có phẩm chất nhưng lại bị phớt lờ trong chuyện thăng tiến thì lại hết sức bất mãn”.

Tờ Foreign Policy dẫn lời một chính ủy hàng đầu của PLA nói rằng: “Không nước nào đánh thắng nổi Trung Quốc. Chỉ có nạn tham nhũng trong chúng ta có thể hủy diệt chúng ta và khiến cho quân đội của chúng ta chưa tham chiến mà đã bại rồi”./.

***

Đội hình chiến đấu có vẻ hùng hậu...

Trung Quốc có lực lượng quân đội đông nhất thế giới, không dưới 2,3 triệu quân nhân thường trực. Ngoài ra họ còn có thêm 800.000 người trong lực lượng dự bị và dân quân.

Quân nhân Trung Quốc (ảnh: Getty)
Lực lượng lục quân của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) có 1,25 triệu quân nhân chia thành 18 tập đoàn quân, mỗi tập đoàn quân này tương đương một quân đoàn Mỹ. Mỗi cụm quân đó bao gồm từ 2 tới 5 sư đoàn bộ binh và cơ giới. Trung Quốc chỉ có một sư đoàn xe tăng.

Những lực lượng trên bộ này đa phần là để phòng thủ trong nước. Đối với việc triển khai sức mạnh bên ngoài biên giới, Trung Quốc có 3 sư đoàn không vận, 2 sư đoàn thủy quân lục chiến, và 3 lữ đoàn thủy quân lục chiến. Các thiết bị chủ lực bao gồm hơn 7.000 xe tăng và 8.000 khẩu pháo.

Hải quân Trung Quốc có trong biên chế 255.000 thủy thủ và 10.000 lính thủy đánh bộ. Hải quân PLA chia thành Hạm đội Bắc, Đông và Nam. Họ sở hữu một tàu sân bay, 23 khu trục hạm, 52 hộ tống hạm, 49 tàu ngầm tấn công diesel, và 5 tàu ngầm tấn công hạt nhân. Trung Quốc có ít nhất 3 tàu ngầm tên lửa đạn đạo lớp Jin, đại diện cho sức mạnh răn đe của Bắc Kinh trên biển.

Không quân PLA có 330.000 quân nhân thường trực bố trí trong hơn 150 căn cứ của không quân và căn cứ hàng không của hải quân. Không quân PLA và nhánh hàng không của Hải quân PLA cùng sở hữu 1.321 chiến đấu cơ và máy bay tấn công, bao gồm hàng trăm chiếc J-7, cộng 134 máy bay ném bom hạng nặng và máy bay chở nhiên liệu, cùng với 20 máy bay cảnh báo sớm. Trung Quốc cũng vận hành hơn 700 trực thăng chiến đấu.

PLA có Quân đoàn “Pháo binh Thứ 2” – một nhánh độc lập phụ trách các tên lửa thông thường và hạt nhân trên bộ. Lực lượng này có từ 90.000 đến 120.000 nhân viên, chia làm 6 lữ đoàn tên lửa.

Quân đoàn Pháo binh Thứ 2 có hơn 1.100 tên lửa đạn đạo tầm ngắn thông thường với cự ly bắn xấp xỉ 1.000km, 300 tên lửa đạn đạo tầm trung thông thường, và ước tính khoảng 120 tên lửa đạn đạo hạt nhân tầm xa.

Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm ước tính ngân sách quốc phòng Trung Quốc vào năm 2013 là vào khoảng 188 tỷ USD, tức là bằng khoảng 9% tổng chi phí quân sự toàn cầu và gần suýt soát một nửa tổng chi phí châu Á. Cùng năm này, Mỹ chi 640 tỷ USD cho quốc phòng, Nga 88 tỷ USD, Ấn Độ là 47 tỷ USD và Nhật Bản là 48 tỷ USD.

“Bộ sưu tập đồ cổ”

Bất kể việc ngân sách quốc phòng gia tăng không ngừng, kho vũ khí của Trung Quốc vẫn đầy rẫy hàng “quá đát”. PLA sở hữu 7.580 xe tăng đánh trận - nhiều hơn con số của Mỹ. Nhưng chỉ có 450 chiếc trong đó – loại 98A và 99, là còn khả dĩ hiện đại, được trang bị pháo 125mm, giáp composite, và các hệ thống kiểm soát hỏa lực tiên tiến. Trong khi đó, tất cả số 5.000 xe tăng M-1 của Mỹ đều hiện đại.

Chiến xa Trung Quốc (ảnh: Getty)
Số 7.130 xe tăng còn lại của PLA chỉ là các phiên bản bắt nguồn từ những chiếc xe tăng Xô viết T-55, bao gồm lực lượng thiết giáp có từ cuối thập niên 1980, mà ngay từ thời đó đã bị coi là cổ lỗ sĩ rồi.

Trung Quốc cũng có nhiều máy bay chiến đấu. Tính cả lực lượng không quân chung của toàn quân và không quân của riêng hải quân, Trung Quốc sở hữu tới 1.321 chiến đấu cơ – số lượng chỉ kém phía Mỹ một chút.

Tuy nhiên không quân Trung Quốc cũng đa phần bảo dưỡng các máy bay lỗi thời. Trong tổng số 1.321 máy bay chiến đấu, chỉ có 502 chiếc là hiện đại – bao gồm 296 chiếc là phiên bản biến thể của Su-27 của Nga, và 206 chiếc J-10 thuộc nhóm tự thiết kế. Số 819 chiến đấu cơ còn lại, bao gồm hầu hết là kiểu J-7, J-8 và Q-5, là các mẫu thiết kế từ những năm 1960 và được chế tạo vào thập niên 1970.

Hải quân Trung Quốc là ở trong tình trạng “khá” nhất. Các khu trục hạm và hộ tống hạm tương đối mới nhưng chiếc tàu sân bay Liêu Ninh là một tàu “bãi rác” thời Xô viết được tân trang lại. Sau 9 năm chỉnh sửa, tàu Liêu Ninh đã được đưa vào thử nghiệm ngoài biển vào năm 2011.

Tàu Liêu Ninh bằng nửa kích cỡ của một siêu hàng không mẫu hạm lớp Nimitz của Mỹ, và chỉ chở được một nửa số máy bay mà tàu Mỹ chở được. Do tàu sân bay Liêu Ninh thiếu máy phóng máy bay, các chiến đấu cơ hải quân J-15 phải sử dụng một đầu dốc ở cuối đường băng để cất cánh, và do vậy bị giới hạn về tầm bay và lượng tải. Tàu Liêu Ninh thiếu radar và phi cơ tiếp nhiên liệu, chính điều này đã mang lại cho tàu sân bay Mỹ lợi thế tấn công ở cự ly xa.

Tàu sân bay Liêu Ninh (mua lại của Ukraine) - niềm tự hào của Trung Quốc (ảnh: China Daily)
Tàu ngầm lại là một mảng khác nữa có vấn đề của PLA. Chỉ quá nửa trong tổng số 54 tàu ngầm của Trung Quốc là hiện đại – tức là được xây dựng trong vòng 20 năm qua. Hạm đội ngầm của Bắc Kinh bao gồm các lớp Thương, Hán, Nguyên và Tống. Tất cả 4 lớp này đều do Trung Quốc tự sản xuất. Và các tàu này đều kém phong độ khá rõ so với các thiết kế của phương Tây.

Số tàu ngầm còn lại của Trung Quốc, đặc biệt là những con tàu vào thập niên 1980, là hoàn toàn cổ lỗ sĩ.

Hải quân PLA đã ngừng sản xuất lớp Thương chạy bằng hạt nhân sau khi chỉ chế tạo có 3 tàu thuộc lớp này. Ngoài ra, Bắc Kinh đã đặt hàng với Nga để mua tới 4 chiếc tàu ngầm lớp Kalina – dấu hiệu cho thấy người Trung Quốc thiếu tin tưởng vào các thiết kế “cây nhà lá vườn”.

Tự sản xuất vũ khí hiện đại

Một trong những dấu hiệu dễ thấy nhất về sự trỗi dậy quân sự của Trung Quốc là các vũ khí mới tự thiết kế và sản xuất ở trong nước. Bắc Kinh đang tích cực chế tạo chiến hạm, máy bay, phi cơ không người lái và xe tăng mới – những vũ khí này bề ngoài có vẻ sánh ngang hàng với vũ khí phương Tây. Nhưng chúng ta biết rất ít về các vũ khí tự chế của Trung Quốc, và cách vận hành trong thực tế của các thiết bị này.

Mong muốn hiện đại hóa quân đội, vào những năm 1980, Trung Quốc tăng cường quan hệ với các nhà thầu quốc phòng phương Tây. Bắc Kinh mua máy bay trực thăng, phi cơ, động cơ, thiết bị điện tử hải quân và đạn dược.

Thế nhưng sau biến cố 1989 trên quảng trường Thiên An Môn, Mỹ và châu Âu đã cấm vận vũ khí đối với Trung Quốc.

Thế là Trung Quốc quay sang Nga, nhưng Nga thà bán thành phẩm cho Trung Quốc còn hơn giúp nước láng giềng này phát triển ngành công nghiệp quốc phòng riêng. Bắc Kinh nhận thức được rằng họ sẽ phải phát triển vũ khí hoàn toàn dựa vào sức mình.

Điều này không dễ. Trên toàn cầu, chỉ có Mỹ vẫn có đầy đủ công nghệ, kiến thức chuyên sâu và năng lực công nghiệp để phát triển toàn bộ kho vũ khí của riêng mình. Điều này hiển nhiên là rất tốn kém.

Xe lội nước "tự chế" của Trung Quốc (ảnh: Internet Trung Quốc)
Giới quan sát quốc tế cho rằng các vũ khí “mới” của Trung Quốc thực sự chỉ là các mẫu thiết kế nước ngoài mà các công ty nhà nước của Trung Quốc đã sử dụng nhiều chiêu thức để có được (ví dụ gián điệp công nghiệp, hoặc tự mày mò tháo rời các mẫu cụ thể ra nghiên cứu rồi tìm cách nhái theo…). Chẳng hạn, chiếc trực thăng Changhe Z-8 vốn nguyên thủy là chiếc Super Frelon của Pháp. Trực thăng trinh sát Harbin Z-9 khởi nguồn từ chiếc Eurocopter Dauphin. Xe tăng kiểu 99 là một phiên bản T-72 Xô viết cập nhật.

Tất nhiên không phải tất cả các vũ khí mới của PLA là hàng nhái. Nhưng hàng “của nhà trồng được” thường không đảm bảo chất lượng tương xứng.

Chẳng hạn, chiếc chiến đấu cơ J-20 tàng hình đã bay khá nhiều chuyến thử nghiệm kể từ khi xuất hiện vào cuối năm 2010. Cỗ máy to lớn, góc cạnh này tỏ ra bay được cự ly xa và chở được nhiều đạn dược nhưng rất khó đo được mức độ tàng hình của nó. Thiết bị điện tử, hệ thống điều khiển khí động học, vũ khí và cảm biến, đặc biệt là các động cơ của nó đều có vấn đề này nọ.

Có dấu hiệu cho thấy các nhà thiết kế máy bay J-20 đang chờ đợi có động cơ mới do Trung Quốc phát triển để thay thế các động cơ AL-31N do Nga chế tạo.

Xin lưu ý, chiếc chiến đấu cơ F-35 Joint Strike mới nhất của Mỹ lần đầu bay vào năm 2006 và sẽ phải đến tận năm 2016 mới đáp ứng được yêu cầu sẵn sàng chiến đấu. Mà đấy là Mỹ có kinh nghiệm phát triển các chiến đấu cơ tàng hình (Trung Quốc thì không). Nếu giả sử Trung Quốc chỉ mất có 10 năm tính từ chuyến bay đầu tiên cho tới khi sẵn sàng chiến đấu, chiếc J-20 vẫn sẽ không nằm trong đội hình chiến đấu cơ tuyến đầu trước năm 2016 (sớm nhất).

Các thông số của khu trục hạm phòng không kiểu 052C/D của hải quân PLA khiến cho những chiếc tàu này rất giống tàu phương Tây, như là chiếc Darings của Anh và chiếc Arleigh Burkes của Mỹ. Nhưng chúng ta chưa rõ lắm về mức độ phối hợp giữa hệ thống phòng không và hệ thống radar mảng pha quét điện tử đi kèm, cũng như mức độ tin cậy và chính xác của các tên lửa trên tàu.

Nói về chuyện phát triển vũ khí, Trung Quốc tụt hậu so với Nga và phương Tây rất nhiều và vẫn đang nỗ lực để theo kịp họ.

Về mặt quân sự, khi nào thì Trung Quốc đuổi kịp Mỹ?

Câu trả lời rất khó nói. Câu cửa miệng của giới quan sát tình hình Trung Quốc là “Trung Quốc sẽ già đi trước khi trở nên giàu có”.

Tàu sân bay George H. W. Bush của Mỹ phóng đi một chiếc phi cơ không người lái từ boong bay (ảnh: CNN)
Dân số Trung Quốc đang già đi. Dân số đông từng giúp quốc gia này có lợi thế về sức lao động dồi dào và rẻ, nhưng nay đang làm cho thách thức xã hội tăng lên.

Chính sách “một con” của Trung Quốc đã làm xu hướng già hóa càng mạnh thêm. Hiện nay Trung Quốc có 16 người hưu trí trên 100 lao động. Triển vọng sẽ là 64 người hưu trí trên 100 lao động vào năm 2050.

Điều này có ảnh hưởng gián tiếp nhưng nghiêm trọng tới khả năng phòng thủ của Trung Quốc. Đa phần người dân Trung Quốc không có tiền lương hưu và khi già cả, họ phải dựa vào tiền tiết kiệm - tình hình càng khó khăn hơn khi họ chỉ có 1 đứa con chăm sóc cho cả hai bố mẹ.

Trung Quốc là một cường quốc với nhiều vấn đề nội tại, trong đó có những cái rất khó giải quyết như là bài toán nhân khẩu nói trên.

Trong khi đó, hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông và Biển Hoa Đông đã khiến nhiều nước láng giềng của nước này phải dè chừng. Từ sự dè chừng đó, họ đi tới chỗ kết nối lại và tìm kiếm sự ủng hộ của các đồng minh lớn hơn, mạnh hơn.

Nhật Bản hiện là trung tâm cho rất nhiều hợp tác như thế giữa các nước láng giềng của Trung Quốc. Nhật Bản đang chủ động xây dựng quan hệ không chỉ với phương Tây mà còn cả hàng loạt nước láng giềng của Trung Quốc.

Nội dung quan hệ bao gồm hợp tác hậu cần, cùng phát triển thiết bị quân sự, chia sẻ thông tin tình báo, tập trận chung, và trợ giúp liên quan tới an ninh.

Thực tế trong các nước láng giềng của Trung Quốc, có những nước đã mua được phương tiện còn hiện đại hơn cả vũ khí của hải quân Trung Quốc.

Riêng Philippines, bị kẹt trong thế đối đầu với Trung Quốc về một số bãi cạn, đã bắt đầu xốc lại lực lượng hải quân và không quân của mình, mua thêm tàu cũ của Mỹ và máy bay chiến đấu của Hàn Quốc. Manila cũng đồng ý cung cấp căn cứ trên lãnh thổ của mình cho quân đội Mỹ./.

***


Trung Hiếu/VOV.VNTheo The Week
Các tin khác
Thông tin mới
.
 




Flag Counter