Máy bay
Lịch sử phát triển một số dòng trực thăng quân sự của phương Tây
09:06 | 30/12/2014
Lịch sử phát triển máy bay trực thăng gắn liền với lịch sử phát triển của ngành hàng không và máy bay cánh cố định

Lịch sử phát triển của trực thăng quân sự

Ý tưởng về trực thăng còn ra đời trước cả máy bay thông thường, khi nghiên cứu di sản của họa sĩ vĩ đại người Ý Leonardo Da Vinci thế kỷ thứ 15, người ta đã tìm thấy bản vẽ thiết bị bay theo nguyên tắc của trực thăng ngày nay, nó có cánh quạt ngang quay bằng dây chun vặn lại.

Nhưng cũng như số phận của máy bay cánh cố định, các ý tưởng về máy bay trực thăng chỉ có ý nghĩa hiện thực từ cuối thế kỷ 19, khi con người đã có động cơ nhiệt là nguồn năng lượng để bay.

Bản vẽ trực thăng sơ khởi của Leonardo Da Vinci

Chiếc trực thăng quân sự đầu tiên thực hiện chiến dịch ở Burma năm 1944 cùng với lực lượng Đặc nhiệm Mỹ (American Air Commando) và nó là một mẫu thử nghiệm.

Những năm sau đó, chiếc trực thăng Sikorsky R-4 được đưa vào phục vụ trong quân đội Mỹ với vai trò trinh sát, nó được phát triển bởi công ty của Ivan Sikorsky.

Ivan Sikorsky đã từng bay chiếc VS-300 đầu tiên với động cơ rotor do ông tự chế tạo vào ngày 14/9/1939.

VS-300 là trực thăng có rotor đuôi đầu tiên trên thế giới và Ivan Sikorsky đã chứng minh rằng nhờ rotor đuôi mà trực thăng có thể chống lại mô men xoắn của rotor chính (nếu không có rotor đuôi, rotor chính quay hướng nào thì thân trực thăng sẽ bị vặn ngược lại).

Chiếc VS-300 do Ivan Sikorsky cầm lái thực hiện chuyến bay thử nghiệm vào ngày 14/9/1939

Việc quân đội đưa trực thăng vào sử dụng sớm là điều hiển nhiên nhờ khả năng cất/ hạ cánh thẳng đứng của nó. Tuy nhiên những trực thăng quân sự đời đầu rất dễ bị bắn hạ bởi hỏa lực súng trường.

Ngoài ra, những rung động do trực thăng gây ra làm việc ngắm bắn ổn định trở nên bất khả thi và không tải được trọng lượng nặng.

Tuy nhiên trong một thời gian ngắn, Sikorsky đã khắc phục được những hạn chế đó và xây dựng một trực thăng quân sự huấn luyện đáng tin cậy hơn, có thể bay và nâng được tải trọng của 2 người lớn.

Chiếc Sikorsky R-4 được phát triển từ VS-300 và phục vụ trong quân đội Mỹ từ những năm 1942 - 1944

Một nhà sản xuất khác đó là Bell Helicopter, trong năm 1943, Arthur.M. Young đã thiết kế và cho ra mắt một trực thăng cỡ nhỏ công suất 160 mã lực, nâng được 1 phi công, đó là Model 30.

Bell Model 30, trực thăng đầu tiên do Bell Helicopter Company chế tạo, thiết kế bởi Arthur.M.Young

Đến năm 1950, công ty này đã sản xuất trực thăng 200 mã lực Model 47 cho quân đội Mỹ phục vụ chiến tranh Triều Tiên, nhưng chiếc trực thăng nhỏ bé này chỉ có thể nâng được 2 phi công, chủ yếu làm nhiệm vụ trinh sát.

Bell Model 47, được phục vụ nhiều trong quân đội Mỹ trong giai đoạn chiến tranh Triều Tiên

Bell Model 47 phục vụ quân đội Mỹ trong giai đoạn chiến tranh Triều Tiên

Đến tháng 6/1955, Bell Helicopter đã trình làng một loại trực thăng chở quân cực kỳ mạnh mẽ và là tiền thân của trực thăng quân sự hiện đại, đó chính là chiếc Bell-212, biệt danh “Huey”. Động cơ công suất 700 mã lực của Bell-212 giúp nó mang được hàng hóa có trọng lượng nặng hơn.

UH-1B Huey

Trong giai đoạn 1960 - 1970, cuộc chiến ở Việt Nam đã dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của trực thăng quân sự và vũ khí của nó. Chiếc “Huey” được đổi tên thành UH-1 vào năm 1962, động cơ được cải tiến và thân được làm rộng hơn với sức chứa lên đến 12 lính.

Những chiếc UH-1 này có thể nhanh chóng đưa binh sĩ đến chiến trường, thiết lập phục kích, tải thương, sơ tán và nhiều nhiệm vụ khác. Trước khi có UH-1 thì phần lớn những nhiệm vụ này được thực hiện bởi các xe Jeep.

UH-1 thả quân trên chiến trường miền Nam Việt Nam

Không chỉ ở Mỹ hay Anh, sau chiến tranh thế giới thứ 2, công ty Westland tại Somerset đã cho ra mắt trực thăng Dragonfly vào năm 1950, một phiên bản của trực thăng hạng nhẹ Sikorsky S-51.

30 năm sau, Westland là 1 trong 2 công ty chế tạo trực thăng lớn nhất bên ngoài nước Mỹ, sau công tyAerospatiale của Pháp.

Một số mẫu trực thăng nổi tiếng của Westland như Westland Sea King, Westland Lynx hay Gazelle rất được ưa chuộng và được sử dụng ở nhiều nước trên thế giới. Westland Lynx cũng là một trong những mẫu trực thăng bay nhanh nhất từ trước tới nay.

Westland/Sikorsky S-51 Dragonfly

Có 3 loại trực thăng quân sự chính được dùng trong chiến tranh hiện đại, đó là:

Trực thăng tấn công chuyên dùng để diệt xe tăng, các phương tiện cơ giới, bộ binh.

AH-1Z Viper của Thủy quân Lục chiến Mỹ

Trực thăng vận tải hạng nặng được dùng như “xe tải bay” để vận chuyển các thiết bị quân sự hạng nặng và chở nhiều lính ra chiến trường.

Trực thăng vận tải hạng nặng CH-53E Super Stallion

Trực thăng đa dụng, loại trực thăng này là một phiên bản vận tải nhưng nhỏ hơn, phù hợp với các nhiệm vụ trinh sát, sơ tán, cứu thương…

UH-60 Black Hawk - trực thăng đa năng của quân đội Mỹ

Ngoài ra cũng có một số trực thăng chuyên dùng cho những nhiệm vụ đăc biệt như thu thập thông tin tín hiệu radio đối phương, dò mìn, thủy lôi, chống ngầm, cần cẩu bay…

Trực thăng chống ngầm SH-60 Sea Hawk

Khái niệm về việc dùng máy bay bay chậm diệt tăng

Trong chiến tranh thế giới thứ 2, điển hình là chiến dịch Overlord, một số máy bay cánh bằng trinh sát pháo binh như Piper J-3 Cub hay L-4 Grasshopper đã được gắn thêm 2 hoặc 4 ống Bazooka dưới cánh để tấn công đoàn xe bọc thép của quân Đức.

Piper J-3 Cub với 4 ống Bazooka

Đặc biệt vào ngày 20/11/1944, trong trận Arracourt, thiếu tá Charles Carpenter thuộc quân đội Mỹ đã gắn 6 ống Bazooka dưới cánh chiếc L-4 có tên “Rosie the Rocketeer” và loại khỏi vòng chiến 4 xe bọc thép của Đức.

Thiếu tá Charles Carpenter đang lắp đạn cho 6 khẩu Bazooka trên chiếc “Rosie the Rocketeer” của ông

Dùng máy bay bay chậm diệt tăng đã trở thành ý tưởng tiên phong cho việc thiết kế trực thăng tấn công sau này.

Lịch sử phát triển

Những năm đầu thập niên 1950, khi trực thăng dần hoàn thiện, đã có khá nhiều nước trên thế giới bắt tay vào nghiên cứu chế tạo nhưng đa số trực thăng chỉ làm nhiệm vụ vận tải, trinh sát, sơ tán cứu thương.

Sau đó, quân đội Mỹ muốn một trực thăng có khả năng vũ trang, hỗ trợ bộ binh đổ bộ từ trên không, vì vậy họ đã thử nghiệm một số loại trực thăng mang thêm súng máy và rocket như Bell-47, OH-13, Sikorsky S-51 H-19 và Piasecki H-21.

Sikorsky H-19 trang bị 2 bộ lắp ráp vũ khí: hình trái là bộ vũ khí “R” với 32 rocket 1,5 inch NAKA và 2 súng máy 7,62mm AN-N2; hình phải là bộ vũ khí “S” với 12 giàn phóng rocket 2,75 inch FFAR (Folding Fin Aerial Rocket) và 2 súng máy 7,62mm AN-N2

Năm 1954, Pháp đã dùng một chiếc trực thăng Sud-Ouest SO.1221 Djinn thử nghiệm bắn tên lửa chống tăng Nord SS.10, đây là chiếc trực thăng bắn được tên lửa có điều khiển đầu tiên trên thế giới.

Sud-Ouest SO.1221 Djinn thử nghiệm bắn tên lửa chống tăng Nord SS.10

Đầu những năm 1960, Pháp đã trang bị súng máy, rocket cho trực thăng Piasecki H-21 tham gia chiến trường Algeria. Nhưng Mỹ mới là nước đã “cách mạng hóa” việc phát triển vũ khí hỗ trợ hỏa lực cho lực lượng đổ bộ từ trực thăng vận tải.

Với sự ra đời của động cơ turbine phản lực, trực thăng có thể bay nhanh hơn và mang nặng hơn. Chiếc Bell 204 Huey (hay còn gọi là UH-1 Iroquois/ Huey) được Mỹ “vũ trang hạng nặng” bằng các loại súng máy, rocket, thậm chí là bom.

Một chiếc UH-1D “Huey Gunship” sử dụng trong chiến tranh Việt Nam với trang bị gồm 14 ống phóng rocket (7 ống mỗi bên), 2 khẩu minigun 7,62mm và 4 khẩu M60 7,62mm.

Tuy nhiên, quân đội Mỹ lại muốn có một trực thăng hỗ trợ hoả lực kiểu mới, với khả năng tấn công tất cả các loại mục tiêu dưới mặt đất như xe tăng, xe bọc thép, lô cốt, bộ binh… thậm chí cả mục tiêu trên không.

Loại trực thăng này phải nhanh nhẹn, được trang bị tốt và khả năng sống sót trên chiến trường cao. Vì thế năm 1964, Mỹ cho ra đời chương trình AFSS (Advanced Fire Support System/ Hệ thống Hỗ trợ Hỏa lực Tiên tiến) với sự tham gia của 3 công ty.

Đó là Bell Helicopter với Bell D-262, Sikorsky với Sikorsky S-66 và Lockheed với CL-840. Cuối cùng, Lockheed là công ty thắng cuộc và CL-840 được đổi tên thành AH-56 Cheyenne.

Lockheed AH-56 Cheyenne

Trong khi AH-56 Cheyenne đang phát triển sau khi thắng cuộc trong chương trình AFSS thì chiến tranh Việt Nam bước vào giai đoạn leo thang, vì vậy Mỹ muốn có một chiếc trực thăng hỗ trợ hỏa lực tạm thời phục vụ chiến trường.

Bell Helicopter đã cho ra đời một loại trực thăng hỗ trợ hỏa lực mới và cũng là trực thăng tấn công đầu tiên trên thế giới, Bell 209 Cobra (sau này là AH-1 Cobra).

Bay nhanh, khả năng sống sót cao trên chiến trường, nhỏ gọn, mang nhiều vũ khí nhằm hỗ trợ hỏa lực cho bộ binh gồm 2 khẩu súng máy nòng xoay 7,62 mm, 4 giàn phóng rocket 70 mm Hydra. Sau này được trang bị thêm 8 tên lửa chống tăng có điều khiển BGM-71 TOW để diệt tăng, công sự.

Quân đội Mỹ đã lựa chọn hẳn AH-1 Cobra làm trực thăng hỗ trợ hỏa lực và hủy dự án AH-56 Cheyenne vì có quá nhiều lỗi phát sinh và chi phí phát triển bị tăng cao.

AH-1G trong chiến tranh Việt Nam

Sau AH-1 Cobra và dự án chết yểu AH-56 Cheyenne, quân đội Mỹ muốn một loại trực thăng mạnh hơn AH-1 về khả năng mang vũ khí và tầm hoạt động, đủ khả năng đánh bại các trung đoàn tăng-thiết giáp của Liên Xô.

Vì vậy, năm 1972, Mỹ đã ra chương trình AAH (Advanced Attack Helicopter) với 2 công ty đấu thầu chính là Hughes với mẫu YAH-64 và Bell Helicopter với mẫu YAH-63.

Nguyên mẫu đầu tiên của YAH-64

Bell Helicopter đã bị Hughes hạ bệ và chiếc YAH-64 giành được chiến thắng, sau này đổi tên thànhAH-64 Apache, một trong những trực thăng tấn công nổi tiếng nhất thế giới hiện nay.

Trực thăng tấn công AH-64D Apache Longbow

Từ những năm 1980, các nước phương Tây khác cũng bắt đầu nghiên cứu và chế tạo trực thăng tấn công. Hãng Agusta của Ý đã cho ra mắt chiếc A.129 Mangusta; Pháp, Đức, Tây Ban Nha hợp tác chế tạo Eurocopter Tiger, Nam Phi thì cho ra đời AH-2 Rooivalk.

A.129 Mangusta của Ý
AH-2 Rooivalk của Nam Phi

Vai trò của trực thăng tấn công trong chiến tranh hiện đại

Ngày nay, trong các cuộc đụng độ quân sự, trực thăng tấn công đóng vai trò như người lính tiên phong, tiêu diệt các đoàn xe tăng, xe bọc thép, các trạm radar, hệ thống tên lửa phòng không, hỗ trợ cận chiến cho bộ binh…

Điển hình như Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, các trực thăng AH-64 Apache của Mỹ đã tiêu diệt nhiều xe tăng T-72 và xe bọc thép của Iraq, cũng như các trạm radar, trận địa tên lửa phòng không.

Cuộc chiến ở Lybia năm 2011, trực thăng Tiger của Pháp cũng nhiều lần tiêu diệt pháo, xe tăng, xe quân sự của lực lượng của Gaddafi…

Trong chiến tranh hiện đại, vai trò của trực thăng tấn công được cho là không thể thay thế.

theo Đại Lộ/ Soha.vn

Các tin khác
Mô hình thiết bị quân sự bằng gỗ mỹ nghệ
Thông tin mới
.
 




Flag Counter

Cửa hàng quà tặng TheGioiXinh.net