Hồ sơ
“Pháo đài bay” B.52 trong chiến tranh Việt Nam qua các nguồn sử liệu
09:02 | 07/01/2014
Trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, cùng với nhiều loại vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại khác, “pháo đài bay” B.52 đã được phía Mỹ sử dụng như một con át chủ bài để đánh đòn chiến lược.

Đây là một trong “bộ ba” vũ khí chiến lược của Mỹ (tên lửa hạt nhân, tàu ngầm nguyên tử và máy bay chiến lược B.52) mà về nguyên tắc, sẽ chỉ được đem vào sử dụng trong những cuộc chiến tranh tổng lực, nhằm đánh đòn hạt nhân vào đối thủ chính của Mỹ là Liên Xô - Trung Quốc. Thế nhưng, do thất bại liên tiếp trong “chiến tranh đặc biệt” ở miền Nam Việt Nam, công cụ ném bom chiến lược này đã được Mỹ đem ra sử dụng lần đầu tiên trong vai trò chiến thuật trên chiến trường Việt Nam. Với sự gia tăng của chiến tranh, loại máy bay ném bom chiến lược này sẽ ngày càng được Mỹ sử dụng ồ ạt hơn, đặc biệt là từ những năm Mỹ thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”.

 

b52-121225.jpg

Từ giữa năm 1964, Mỹ đã chọn đảo Gu-am (Mỹ) và U-ta-pao (Thái Lan) làm căn cứ xuất phát của máy bay chiến lược B.52. Trong cuốn: Choronique de L’ Aviation xuất bản tại Pa-ri năm 1991, từ căn cứ Gu-am, lần đầu tiên 27 máy bay B.52 đã ném bom nhiều vị trí của Việt Cộng ở Bến Cát, cách Sài Gòn 50km… Và việc sử dụng máy bay B.52 đã chỉ rõ rằng Mỹ muốn sử dụng tất cả các phương tiện hiện đại có thể vào cuộc chiến trên chiến trường Việt Nam”. Trong trận đánh ở Ia Đrăng (Plây Me) tháng 11/1965, Mỹ đã dùng B.52 ném bom yểm trợ chiến thuật cho Lữ đoàn 3 đang bị ta tiến công.

 

Máy bay B.52 cũng đã được Mỹ sử dụng không chỉ trên chiến trường miền Nam mà ngay cả ở miền Bắc như một công cụ đắc lực hòng uy hiếp tinh thần kháng chiến của nhân dân ta. Ở miền Bắc, ngày 12/4/1966, máy bay B.52 lần đầu tiên ném bom khu vực đèo Mục Giạ, thuộc tỉnh Quảng Bình. Bằng sức của “không lực Hoa Kỳ”, trong đó có cả máy bay ném bom chiến lược B.52, Mỹ tin rằng sẽ nhanh chóng tàn phá miền Bắc, đưa Bắc Việt Nam trở lại “thời kỳ đồ đá”, buộc miền Bắc phải ngừng chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam và chấp nhận các điều kiện đàm phán do Mỹ đưa ra.

 

Trong những năm 1965, 1966 không quân Mỹ đã dội xuống miền Bắc một khối lượng bom đạn khổng lồ. Bước vào năm 1967, không quân Mỹ tập trung đánh phá dữ dội 6 hệ thống mục tiêu trên miền Bắc là: Điện lực, công nghiệp, giao thông, kho dự trữ nhiên liệu, sân bay và các trận địa phòng không, các cơ sở quân sự khác. Tháng 2/1967, Giôn-xơn chuẩn y đề nghị của Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, cho phép mở rộng phạm vi đánh phá trong khu vực Hà Nội, Hải Phòng, tiến hành rải mìn trên các luồng sông, cửa biển; dùng không quân khống chế gắt gao khu vực ven biển từ vĩ tuyến 17 đến vĩ tuyến 20. Máy bay B.52 và pháo binh từ bờ nam sông Bến Hải đã đánh phá dữ dội khu vực Hồ Xá Vĩnh Linh. Theo tính toán của một số tác giả Mỹ, đến cuối năm 1967, Mỹ đã ném xuống miền Bắc Việt Nam 1.630.000 tấn bom, nhiều hơn khối lượng bom đạn Mỹ ném xuống châu Âu, gấp hai lần số bom ném xuống Triều Tiên, gấp ba lần số bom ném xuống chiến trường Thái Bình Dương trong chiến tranh thế giới thứ hai. Mật độ bom đạn Mỹ dội xuống hai miền Nam - Bắc Việt Nam thời kỳ này dày đặc đến mức trung bình mỗi đầu người dân Việt Nam - kể cả đàn bà, trẻ em, phải chịu đứng 50kg thuốc nổ.

 

Đầu năm 1967, sân bay U-ta-pao được khẩn trương nâng cấp. Theo tính toán của Mỹ thì căn cứ này gần Việt Nam, rất thuận tiện cho các tốp máy bay B.52 hoạt động mà không cần tiếp nhiên liệu trên không. Đồng thời, do cự ly giữa căn cứ với khu vực hoạt động của máy bay B.52 gần nên cường độ xuất kích sẽ cao hơn, khả năng tiếp vận sẽ nhanh và nhiều hơn.

 

Đến tháng 8/1967, cùng với sự gia tăng của không quân chiến thuật trên vùng trời miền Bắc, đế quốc Mỹ huy động máy bay chiến lược B.52 ở mức độ cao hơn. Có những thời điểm, hoạt động của B.52 lên đến trên 100 lần/chiếc trong ngày và 1.200 lần chiếc/tháng. Bước sang năm 1968, vào lúc chiến dịch vây hãm Khe Sanh đang lên tới đỉnh cao thì cường độ xuất kích của B.52 đạt tới 1.800 lần chiếc/tháng. Tính ra, “Mỹ đã huy động khoảng 31% toàn bộ lực lượng không quân chiến thuật, 30% máy bay B.52, 43% tàu chở máy bay chiến đấu của quân đội Mỹ vào chiến tranh Việt Nam”.

 

Với một lực lượng lớn không quân chiến thuật và không quân chiến lược như vậy, những tháng cuối năm 1968, hoạt động của máy bay gia tăng cả về quy mô lẫn cường độ ở miền Nam Việt Nam. Đối với miền Bắc, không quân Mỹ tập trung đánh phá dữ dội vùng “cán xoong”. Theo thống kê của tỉnh Quảng Bình, “từ tháng 4 - 10/1968, địch đã huy động 79.000 lần/chiếc tàu tuần dương khu trục hạm (kể cả thiết giáp hạm Niu-giơ-di trang bị pháo 406mm) đánh vào Quảng Bình… Quý I năm 1969, địch sử dụng 36 lần/chiếc máy bay B.52”.

 

Mặc dù đã sử dụng đến mức cao sức mạnh của cả lục quân, không quân và hải quân nhưng sau gần 4 năm tiến hành “chiến tranh cục bộ” tất cả các mục tiêu chiến lược mà Mỹ dự tính ban đầu đã không thực hiện được. Ngược lại, Mỹ đã phải hao người, tốn của trên cả hai miền Nam - Bắc Việt Nam. Nhưng điều quan trọng hơn lại là ở chỗ: lần đầu tiên trong lịch sử 200 năm nước Mỹ quân đội Mỹ có nguy cơ bị đánh bại trên chiến trường Việt Nam. Cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968 đã phơi bày sự thất bại về quân sự, chính trị của Mỹ trong cuộc chiến tranh này. Bởi vậy, ngày 31/10/1968. Tổng thống sắp mãn nhiệm Giôn-xơn buộc phải công khai tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc Việt Nam…

 

Trong những năm 1969-1972, cùng với quá trình rút quân Mỹ về nước, chính quyền Ních-xơn đã sử dụng không quân như một công cụ chiến lược để thực hiện “Việt Nam hóa chiến tranh” nhằm tiếp tục mục tiêu bám giữ miền Nam Việt Nam - một mục tiêu mà khi còn 50 vạn quân chiến đấu trên bộ ở miền Nam, Mỹ đã không sao thực hiện được. Một điều dễ hiểu là vì sao, ngay từ những ngày đầu bước chân vào Nhà Trắng, Ních-xơn đã không ngớt đưa ra những lời đe dọa: “Nếu Bắc Việt Nam không chịu đàm phán theo các điều kiện của Mỹ thì sẽ phải đứng trước khả năng bị xóa sạch bằng những cuộc tấn công ném bom tăng cường bằng B.52 vô cùng ác liệt!”.

 

Tại miền Nam Việt Nam và Lào, hoạt động của không quân chiến thuật, không quân chiến lược Mỹ cũng ngày càng gia tăng. Theo cuốn The Vietnam War xuất bản tại Mỹ năm 1989 thì, đến “giữa tháng 6/1969, các hoạt động của B.52 trên đường mòn Hồ Chí Minh ở Nam Lào đã tăng lên 5.567 lần/chiếc, so với năm 1968 chỉ có 3.377 lần/chiếc. Theo các quan chức Lầu Năm Góc thì “máy bay chiến lược B.52 không lâu nữa sẽ được phép ném bom miền Bắc Việt Nam kể từ khi có lệnh ngừng bắn (11/1968)”. Cũng cuốn sách này cho biết: ngày 21/9/1969, 35 chiếc B.52 thả hơn 1.000 tấn bom vào một số khu vực dân cư của miền Bắc Việt Nam.

 

Cuối năm 1969, địch tăng cường các cuộc tấn công bằng B.52 vào các cửa khẩu hòng ngăn chặn sự tiếp tế của máy bay cho chiến trường miền Nam.

 

Theo thống kê của ngành vận tải quân sự, “chỉ tính từ tháng 10/1969 đến 1/1970, địch đã huy động 10.546 lần máy bay, trong đó có 672 lần/chiếc B.52, đến 72.174 quả bom các loại xuống các vùng cửa khẩu đường 12, đường 20 và đường 18”. Trong cuốn Lời phán quyết về Việt Nam G.A.Am-tơ viết: “Từ cuối năm 1970-1971, Mỹ đã dội gần 5 triệu tấn bom xuống Việt Nam, Cam-pu-chia và Lào, nhiều gấp hai lần so với tổng số bom đã được ném xuống chiến tranh thế giới thứ hai. Tính riêng trong năm 1970, 600.000 tấn bom đã được thả xuống ở chiến trường Việt Nam, vượt xa số bom được ném xuống trong cuộc chiến tranh Triều Tiên… Một mình các cuộc tiến công của B.52 đã tốn trên một triệu đô-la mỗi ngày và mức tàn phá ở Đông Nam Á vượt qua 20 triệu hố bom và số người chết dân sự nhiều không kể xiết”.

 

B-52-121226.jpg

Máy bay ném bom chiến lược B-52 của Không quân Mỹ.

Từ đầu năm 1971, “máy bay B.52 đã được sử dụng một cách tối đa trong chiến dịch “Lam Sơn - 719”, trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh” 2 để yểm trợ cho quân ngụy trong các cuộc hành quân.

 

Càng thua đau trên chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ càng tăng cường leo thang đánh phá miền Bắc, trong đó, máy bay B.52 được sử dụng ngày càng thường xuyên hơn và hoạt động với quy mô, cường độ ngày càng lớn hơn. Ngày 10/2/1972, một số phi vụ B.52 đã được thực hiện trên bầu trời TP Vinh. Từ ngày 14/4/1972, B.52 mở các cuộc oanh tạc vào các mục tiêu quân sự, chính trị, kinh tế từ vĩ tuyến 17 đến sát phía nam Hà Nội. Theo cuốn “The Vietnam War”, “ngày 16/4/1972, lần đầu tiên Mỹ sử dụng B.52 đánh vào cả Hà Nội và Hải Phòng… 18 máy bay B.52 đã đánh phá các kho vũ khí gần cảng Hải Phòng. 60 máy bay ném bom vào các kho dự trữ xăng dầu gần Hà Nội vào các buổi chiều. Oa-sinh-tơn đã chỉ rõ Mỹ sẽ ném bom vào các mục tiêu quân sự ở hầu hết mọi nơi ở Việt Nam”.

 

Theo thống kê của Bộ chỉ huy quân sự TP Hải Phòng, “trong ba đợt đánh phá bắt đầu từ 1g30 đêm 15 rạng ngày 16 đến chiều ngày 16/4/1972, địch đã huy động 20 lần/chiếc máy bay chiến lược B.52, 170 lần/chiếc máy bay cường kích chiến thuật, 4 tàu tuần dương và khu trục, ném hàng trăm tấn bom, bắn hàng ngàn quả đại bác, tên lửa, tàn phá hơn một nửa diện tích nội thành, thị trấn Đồ Sơn và 6 xã ven biển huyện Kiến Thụy, An Hải (Hải Phòng)”. Những ngày tiếp theo, địch liên tiếp sử dụng B.52 đánh phá miền Bắc nước ta. Chỉ trong một thời gian ngắn, hơn 700 phi vụ B.52 đã được thực hiện. Trên chiến trường miền Nam, với mục tiêu đánh chiếm tỉnh Quảng Trị, ngày 18/6/1972, Mỹ đã huy động hàng trăm chiếc B.52 rải thảm, tăng cường 10.000 quân lính thủy đánh bộ và lính dù, mở cuộc tấn công hòng đánh ta khỏi các vị trí đang chiếm giữ ở Quảng Trị, đồng thời không quân địch liên tiếp dội bom ác liệt xuống khu vực Quảng Bình, Vĩnh Linh nhằm chặn đứng sự chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Thế nhưng, những nỗ lực tối đa này của Mỹ - ngụy trên cả hai miền Nam, Bắc vẫn không đưa lại hiệu quả như chúng mong đợi.

 

Trước sự thất bại nặng nề trên các chiến trường và bị phản ứng kiên quyết của ta tại bàn đàm phán, đế quốc Mỹ quyết định đánh một đòn chiến lược vào miền Bắc bằng việc mở cuộc tập kích chiến lược đường không vào Hà Nội, Hải Phòng. Chúng hy vọng rằng sử dụng B.52 sẽ gây sức ép rất mạnh, buộc ta phải nhượng bộ, chấp nhận một số đòi hỏi vô lý, thậm chí là ngang ngược của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. “Tổng thống Ních-xơn đã ra lệnh tiến hành chiến dịch ném bom Bắc Việt Nam từ ngày 18-29/12/1972, dưới tên gọi Lai-nơ-béch-cơ II với mục đích là đưa cuộc đàm phán hòa bình ở Paris đi đến kết thúc”. Để đạt được mục đích đó, như tác giả cuốn Lời phán quyết về Việt Nam đã cho thấy: “Trong 12 ngày đêm (từ ngày 18 - 30/12/1972), Mỹ đã ném bom Hà Nội và Hải Phòng với sự tàn bạo hơn bao giờ hết trong lịch sử chiến tranh Việt Nam”. Tài liệu của Quân chủng Phòng không Quân đội nhân dân Việt Nam viết: “Trong chiến dịch 12 ngày đêm, Mỹ đã huy động tới 193 máy bay B.52 toàn nước Mỹ, xuất kích tới 663 lần/chiếc, tập trung chủ yếu vào khu vực Hà Nội tới 444 lần/chiếc…

 

Đây là lần đầu tiên Mỹ sử dụng cả một biên đội F-111 (khoảng 50 chiếc) xuất kích mỗi đêm từ 10 - 25 lần/chiếc, hoạt động xen giữa các lần đánh của B.52. Đồng thời Mỹ cũng đã huy động tới 1.000 máy bay chiến thuật của không quân hải quân ở các căn cứ Thái Lan và 6 tàu sân bay ngoài biển Đông, xuất kích tới 3.920 lần/chiếc để bảo vệ B.52 đánh sân bay, các trận địa phòng không và các mục tiêu của ta”. Có những đêm, Mỹ đã thực hiện tới 105 phi vụ B.52. Riêng trên vùng trời Hà Nội, chúng ta đã sử dụng tới 66% các phi vụ, “Không quân Mỹ đã ném gần 100.000 tấn bom xuống 140 mục tiêu lớn nhỏ (riêng B.52 đánh 64 mục tiêu), bằng sức công phá của 5 quả bom nguyên tử đã ném xuống Hi-rô-si-ma”. Gần đây, cuốn Encyclopedia of the Vietnam War đưa ra một vài con số liên quan tới chiến dịch tàn bạo này của Mỹ. Theo đó, “từ ngày 18-29/12/1972, B.52 đã ném 17.000 tấn bom xuống Hải Phòng và Hà Nội, làm 1.300 người bị chết… Năm 1972, bom Mỹ đã ném xuống miền Bắc với số lượng lớn hơn nhiều so với thời gian từ năm 1965-1968. Chỉ riêng các cuộc oanh tạc trong tháng 12/1972 đã có tới 40.000 tấn bom được ném xuống Hà Nội, và 15.000 tấn bom được ném xuống Hải Phòng”. Theo nhận định của tác giả cuốn sách này, “do có sự chuẩn bị trước và tài mưu lược của các vị lãnh đạo Bắc Việt Nam”, nên cuối cùng, chiến dịch tập kích vào Hà Nội, Hải Phòng của đế quốc Mỹ bị đánh bại hoàn toàn. Thực tế lịch sử đã xác nhận, ngay từ những năm 1965, khi đế quốc Mỹ sử dụng máy bay B.52 đánh phá miền Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận định: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B.52 ra đánh phá Hà Nội, rồi có thua nó mới chịu thua. Ở Việt Nam, Mỹ sẽ nhất định thua, nhưng nó chỉ chịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”. Bởi vậy, ngay từ những ngày đó, chúng ta đã tập trung tìm hiểu, nghiên cứu cách đánh loại máy bay hiện đại này của không quân chiến lược Mỹ. Đến tháng 5/1966, theo chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu, “Quân chủng phòng không - Không quân đã tổ chức một trung đoàn tên lửa cơ động phục kích, trực tiếp nghiên cứu, đánh B.52 tại chiến trường Vĩnh Linh” để rút kinh nghiệm. Như vậy, “Chúng ta đã chuẩn bị kế hoạch đánh B.52 ngày 27/2/1968 có được chính là dựa trên cơ sở bản báo cáo kinh nghiệm đánh B.52 dày 38 trang của đoàn công tác B do đồng chí Hoàng Văn Khánh làm trưởng đoàn từ Vĩnh Linh mang về”. Bản kế hoạch này thực chất là một tài liệu nghiên cứu về cách đánh B.52. Qua nhiều lần bổ sung, hoàn chỉnh và kiểm nghiệm trên thực tế, bản kế hoạch đó được xây dựng thành tài liệu “Cách đánh B.52” - một tài liệu chính thức hướng dẫn cách đánh máy bay B.52 cho toàn quân chủng.

 

Với quyết tâm “Kiên quyết không để bị bất ngờ, kiên quyết bắn rơi tại chỗ máy bay chiến lược B.52” cùng với ý chí “Quyết tử cho Hà Nội quyết sinh” của toàn Đảng, toàn quân và dân ta, 34 “pháo đài bay” B.52 của đế quốc Mỹ đã bị phơi xác trong cuộc tập kích chiến lược đường không tháng 12/1972.

 

Nhìn lại toàn bộ cuộc chiến tranh nhân dân chống chiến tranh phá hoại của không quân, hải quân Mỹ, có thể khẳng định rằng: trong chiến dịch phòng không 12 ngày đêm cuối năm 1972, ta đã hoàn toàn chủ động bước vào cuộc đọ sức quyết liệt với một lực lượng lớn không quân chiến lược của Mỹ. Trong cuộc đọ sức đó, như các nguồn sử liệu đã chứng tỏ, quân và dân ta đã giành thắng lợi oanh liệt, làm thất bại các mục tiêu chiến dịch, chiến lược mà phía Mỹ đặt ra cho con “át chủ bài” B.52.

 

Trung tá CHU VĂN TÙNG, Thiếu tá TRẦN THI TUYẾT

(Theo cuốn sách “Bí mật các chiến dịch không kích của Mỹ vào Bắc Việt Nam)

Các tin khác
Mô hình thiết bị quân sự bằng gỗ mỹ nghệ
Thông tin mới
.
 




Flag Counter

Cửa hàng quà tặng TheGioiXinh.net